
Fotobiomodulacja (PBM) z wykorzystaniem światła czerwonego emitowanego przez diody elektroluminescencyjne (LED), stanowi obecnie jedno z najbardziej obiecujących, nieinwazyjnych narzędzi terapeutycznych stosowanych w dermatologii estetycznej i regeneracyjnej.
Terapia ta opiera się na modulacji procesów biologicznych na poziomie komórkowym poprzez zastosowanie światła o określonej długości fali i energii napromieniowania. W przypadku światła czerwonego, najczęściej wykorzystywane są fale o długości około 630 ± 10 nm, które wykazują wysoką zdolność penetracyjną w głąb skóry właściwej. Mechanizm działania PBM polega przede wszystkim na aktywacji łańcucha oddechowego w mitochondriach, co skutkuje wzrostem produkcji ATP, zmniejszeniem stresu oksydacyjnego oraz pobudzeniem syntezy czynników wzrostu, takich jak VEGF-A, FGF-2 i MCP-1¹.
Jednym z fundamentalnych obszarów zastosowania czerwonego światła LED jest profilaktyka i odwracanie widocznych oznak starzenia się skóry. Badanie Couturaud i wsp. przeprowadzone na 20 zdrowych kobietach wykazało, że trzy miesiące ekspozycji twarzy na światło czerwone o długości fali 630 nm (przy mocy 15,6 J/cm² przez 12 minut, dwa razy w tygodniu), skutkują istotną poprawą wielu parametrów jakości skóry. Obserwowano m.in. redukcję głębokości zmarszczek (tzw. kurze łapki), poprawę jędrności i elastyczności skóry, a także jednorodności kolorytu oraz zmniejszenie wielkości porów i ilości wydzielanego sebum. Co istotne, efekty terapeutyczne utrzymywały się nawet do miesiąca po zakończeniu kuracji, co może świadczyć o trwałych zmianach strukturalnych i funkcjonalnych w obrębie skóry właściwej².


Fotobiomodulacja światłem czerwonym wywołuje szereg kaskad sygnałowych prowadzących do regeneracji tkanek i angiogenezy.
Jednym z kluczowych szlaków jest oś PI3Kβ–STAT3–VEGF-A/MCP-1/FGF-2, której aktywacja promuje proliferację i migrację keratynocytów oraz fibroblastów, a także wzmacnia angiogenezę i przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej. Badania Deng i in. przeprowadzone na modelu rany skórnej u myszy wykazały, że światło czerwone indukuje ekspresję PI3Kβ, co z kolei aktywuje fosforylację STAT3 i prowadzi do wzrostu ekspresji VEGF-A oraz FGF-2. To właśnie ten mechanizm leży u podstaw szybszego gojenia się ran oraz intensywniejszej syntezy kolagenu, choć niestety towarzyszy mu również zwiększone ryzyko tworzenia się blizn przerostowych, co należy brać pod uwagę przy projektowaniu terapii³.
W przeciwieństwie do światła niebieskiego, które poprzez aktywację cytochromu P450 i produkcję reaktywnych form tlenu (ROS) hamuje aktywność p-STAT3 i działa przeciwzapalnie, światło czerwone wykazuje właściwości prozapalne we wczesnej fazie gojenia. W badaniach in vivo obserwowano wzrost poziomów prozapalnych cytokin, takich jak TNF-α i INF-γ, w keratynocytach i tkance skórnej pod wpływem światła czerwonego. Pomimo tego, w fazie proliferacyjnej oraz przebudowy, indukcja ekspresji czynników wzrostu przeważa nad efektami zapalnymi, co skutkuje regeneracją skóry i tworzeniem nowej tkanki łącznej o wyższej gęstości³.
W metaanalizie przeprowadzonej przez Le Thi Nhu Ngoc i współpracowników, ocenie poddano 31 badań klinicznych dotyczących zastosowania różnych długości fal światła LED w dermatologii. Wyniki wskazują na wyraźną skuteczność czerwonego światła w terapii przeciwtrądzikowej i odmładzającej, z silnymi efektami w zakresie poprawy jakości skóry, elastyczności i redukcji zmian zapalnych. Chociaż analiza wykazała również dużą skuteczność żółtych diod LED oraz promieniowania bliskiej podczerwieni, to światło czerwone pozostaje najlepiej udokumentowaną opcją fototerapeutyczną dla terapii anti-aging i regeneracji skóry. Warto podkreślić, że zastosowanie LED w leczeniu ran i atopowego zapalenia skóry wykazywało większą heterogeniczność wyników, co podkreśla konieczność dalszych badań z dobrze kontrolowaną próbą⁴.
PODSUMOWANIE
Podsumowując, zastosowanie czerwonego światła LED w fotobiomodulacji skóry znajduje solidne oparcie w literaturze naukowej i wynikach badań klinicznych oraz przedklinicznych. Jego wpływ na aktywację mitochondrialnych procesów energetycznych, regulację szlaków sygnałowych związanych z gojeniem i regeneracją, a także poprawę parametrów estetycznych skóry, czyni tę technikę atrakcyjną alternatywą dla bardziej inwazyjnych metod odmładzania. Niemniej jednak, dalsze badania są konieczne w celu dokładniejszego określenia parametrów napromieniowania, czasu trwania terapii i jej bezpieczeństwa w populacjach zróżnicowanych pod względem wieku, fototypu skóry i występujących dermatoz.
BIBLIOGRAFIA
- Fangqing Deng et al., 'Światło widzialne przyspiesza gojenie się ran skóry i łagodzi powstawanie blizn u myszy poprzez regulację sygnalizacji STAT3', *Biologia komunikacji*, 2024.
- Virginie Couturaud et al., 'Odwróć oznaki starzenia się skóry za pomocą fotobiomodulacji światłem czerwonym', *Skin Research and Technology*, 2024.
- Fangqing Deng et al., dz. cyt.
- Le Thi Nhu Ngoc et al., 'Wykorzystanie diod elektroluminescencyjnych w terapii skóry: przegląd systematyczny i metaanaliza', *Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine*, 2024.

