Blizny atroficzne, inaczej zanikowe, to najczęściej występujące powikłanie po przebytym trądziku pospolitym. Powstają w wyniku przewlekłego stanu zapalnego wywołanego zmianami trądzikowymi. Charakteryzują się wgłębieniem tkanki w miejscu zmiany. Blizny zanikowe wpływają negatywnie na strukturę i estetykę skóry. Częstym następstwem ich występowania jest pogorszenie samopoczucia i znaczne pogorszenie jakości życia pacjentów, które może nawet prowadzić do zaburzeń psychicznych, najczęściej depresji.
Medycyna estetyczna oraz dermatologia od lat udoskonalają metody poprawiające nierówną strukturę skóry. W praktyce gabinetowej częstą odpowiedzią na problem blizn atroficznych są zabiegi z zakresu laseroterapii. Lasery dzielimy na nieablacyjne (których zadaniem jest wywołanie efektu termicznego i pobudzenie pracy komórek skóry) oraz ablacyjne (które prowadzą do odparowania wody ze skóry i wprowadzają kontrolowany stan zapalny). Jedną z najskuteczniejszych metod walki z bliznami atroficznymi jest ablacyjny laser CO2. Laser ten tworzy uszkodzenia w formie frakcji, pozostawiając część skóry nienaruszonej. Taka forma naświetlania pozwala na równomierne zainicjowanie procesów naprawczych skóry. Regeneracja punktów koagulacyjnych następuje szybciej dzięki zdrowej, nienaruszonej przez światło lasera tkance.
Blizny potrądzikowe a laser frakcyjny – znaczenie właściwej kwalifikacji do terapii
W analizach klinicznych coraz częściej zwraca się uwagę na zależność między charakterem zmian skórnych a doborem technologii zabiegowej – szczególnie w kontekście zagadnienia blizny po trądziku a laser frakcyjny. Odpowiedź skóry na naświetlanie nie jest jednak jednorodna – inaczej przebiega przebudowa tkanek w przypadku pojedynczej zmiany, a inaczej przy rozległych ubytkach strukturalnych, co nabiera znaczenia przy rozważaniu relacji blizna a laser frakcyjny. W praktyce klinicznej podkreśla się również, że stygmaty potrądzikowe to temat wymagający indywidualizacji postępowania – zarówno pod względem liczby procedur, jak i parametrów pracy urządzenia, aby ograniczyć ryzyko powikłań i uzyskać stabilną poprawę jakości skóry w dłuższej perspektywie. Istotnym, a często pomijanym aspektem terapii jest moment rozpoczęcia procedur laserowych. W przypadku aktywnych zmian zapalnych skóra znajduje się w stanie ciągłej przebudowy, co może ograniczać przewidywalność odpowiedzi tkankowej na działanie energii świetlnej. Z tego względu w rozważaniach typu blizny potrądzikowe a laser frakcyjny coraz częściej podkreśla się konieczność stabilizacji choroby podstawowej przed wdrożeniem procedur. Ma to bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo terapii oraz ryzyko powstawania nowych zaburzeń pigmentacyjnych. Ujęcie zagadnienia w tym kontekście pozwala spojrzeć na laseroterapię nie jako działanie jednorazowe, lecz jako element długofalowego procesu poprawy jakości skóry.
Zastosowanie lasera frakcyjnego CO₂ w terapii blizn zanikowych potrądzikowych
Wysoką skuteczność lasera frakcyjnego CO₂ w niwelowaniu blizn zanikowych potrądzikowych potwierdzają liczne badania. Przykładem może być badanie z 2011 roku przeprowadzone przez Tokuya Omi, Seiji Kawana, Shigeru Sato, Paolo Bonan oraz Zenya Najto, omawia skuteczność zabiegu laserem frakcyjnym CO2 w leczeniu blizn potrądzikowych (ang. „Fractional CO2 laser for the treatment of acne scars”). Badaniu poddano siedmiu japońskich wolontariuszy, pięciu mężczyzn oraz dwie kobiety, w wieku 32-46 lat, o fototypie III. Porównanie kliniczne oraz biopsję punch wykonano przed zabiegiem, bezpośrednio po oraz 3 tygodnie po przeprowadzeniu trzeciej procedury zabiegowej. Pobrane wycinki skóry poddano barwieniu i analizie histologicznej. Parametry, których użyto podczas zabiegu wynosiły 10w, 600 µs, a odległość między punktami koagulacyjnymi wynosiła 800 µm. Zagęszczenie energii wyniosło 0,91 J/cm2. Po naświetleniu obszar zabiegowy został schłodzony. Przez 3 dni nakładano antybiotyk na bazie kwasu fusydowego o działaniu przeciwbakteryjnym. Po trzech tygodniach od przeprowadzenia procedur zaobserwowano poprawę wyglądu blizn zanikowych w porównaniu do stanu wyjściowego. Badanie histologiczne potwierdziło zwiększoną syntezę włókien elastynowych w obszarze naświetlania. Laser frakcyjny CO2 uznano za skuteczne narzędzie w leczeniu blizn zanikowych wywołanych trądzikiem.
Wysoką skuteczność lasera frakcyjnego CO₂ w niwelowaniu blizn zanikowych potrądzikowych potwierdzają liczne badania. Przykładem może być badanie z 2011 roku przeprowadzone przez Tokuya Omi, Seiji Kawana, Shigeru Sato, Paolo Bonan oraz Zenya Najto, omawia skuteczność zabiegu laserem frakcyjnym CO2 w leczeniu blizn potrądzikowych (ang. „Fractional CO2 laser for the treatment of acne scars”). Badaniu poddano siedmiu japońskich wolontariuszy, pięciu mężczyzn oraz dwie kobiety, w wieku 32-46 lat, o fototypie III. Porównanie kliniczne oraz biopsję punch wykonano przed zabiegiem, bezpośrednio po oraz 3 tygodnie po przeprowadzeniu trzeciej procedury zabiegowej. Pobrane wycinki skóry poddano barwieniu i analizie histologicznej. Parametry, których użyto podczas zabiegu wynosiły 10w, 600 µs, a odległość między punktami koagulacyjnymi wynosiła 800 µm. Zagęszczenie energii wyniosło 0,91 J/cm2. Po naświetleniu obszar zabiegowy został schłodzony. Przez 3 dni nakładano antybiotyk na bazie kwasu fusydowego o działaniu przeciwbakteryjnym. Po trzech tygodniach od przeprowadzenia procedur zaobserwowano poprawę wyglądu blizn zanikowych w porównaniu do stanu wyjściowego. Badanie histologiczne potwierdziło zwiększoną syntezę włókien elastynowych w obszarze naświetlania. Laser frakcyjny CO2 uznano za skuteczne narzędzie w leczeniu blizn zanikowych wywołanych trądzikiem. W 2013 roku przeprowadzono natomiast badanie porównujące wpływ długości przerw między zabiegami na skuteczność terapii frakcyjnym laserem CO₂. Badanie nosi nazwę „Treatment of acne scars with fractional CO2 laser at 1-month versus 3-month intervals: An intra-individual randomized controlled trial” i zostało przeprowadzone przez Marie Bjӧrn, Birgitte Stausbӧl-Grӧn, Anne Braae Olesen oraz Lene Hedelund. Do badania zakwalifikowano osoby w wieku 18-60 lat o fototypie I-III z zanikowymi bliznami potrądzikowymi równomiernie rozmieszczonymi po obu stronach twarzy. Po jednej stronie twarzy badanych wykonano zabiegi laserem frakcyjnym CO2 w przerwach co 1 miesiąc, a po drugiej stronie w przerwach co 3 miesiące. Strony zostały przydzielone losowo. Badanie rozpoczęło się w październiku 2011 roku i zakończyło w grudniu 2011 roku. Do naświetlenia użyto 17,5 -22,5 mJ, 0,25 ms, 70-90 W i 15% pokrycia podczas pracy głowicą Deep FX oraz 100 mJ, <0,8 ms, 125 W i 82% pokrycia głowicą Active FX . Po obu stronach twarzy zastosowano takie same parametry zabiegowe. Po zabiegu profilaktycznie podano pacjentom antybiotyk i lek przeciwwirusowy. Zalecono używanie wazeliny w celu przyspieszenia procesu gojenia i zapobiegania wysuszeniu. Oceny efektów zabiegowych dokonano po 1 oraz 6 miesiącach od ostatniego zabiegu. Z trzynastu pacjentów poddanych terapii, jedenastu zgłosiło się na ocenę po miesiącu, a czterech wycofało się przed ostatecznym porównaniem. Badanie wykazało znaczną poprawę struktury skóry w miejscu blizn atroficznych po obu stronach twarzy. Zarówno po 1 miesiącu, jak i po 6 miesiącach od wykonanej procedury nie zauważono różnicy pomiędzy stroną z 1-miesięczną przerwą oraz stroną z 3-miesięczną przerwą.
Efektywność i bezpieczeństwo stosowania lasera frakcyjnego CO₂ w leczeniu blizn zanikowych
W 2022 roku zespół naukowców pod kierunkiem Bingyan Li przygotował analizę skuteczności lasera frakcyjnego CO2 w leczeniu atroficznych blizn potrądzikowych. Artykuł „Efficacy and adverse reactions of fractional CO2 laser for atrophic acne scars and related clinical factors: A retrospective study on 121 patients” zawiera omówienie efektów 121 pacjentów i 206 wykonanych zabiegów. Zabiegi z użyciem lasera frakcyjnego CO2 zostały wykonane w okresie od sierpnia 2014 roku do marca 2020 roku. Ocenie poddano efekty pozabiegowe oraz ewentualne działania niepożądane. Już po pierwszym zabiegu zauważono przeciętną lub wyśmienitą poprawę u 50,4% pacjentów. Efektywność była wyższa u osób, u których zastosowano wyższą energię. Zauważono skutki uboczne takie jak przebarwienia pozapalne, wrażliwość skóry, zaczerwienienie oraz wysypkę trądzikopodobną. Skutki nie były jednak długotrwałe i nie wpłynęły na efektywność zabiegową.
Podsumowanie
Laser frakcyjny CO2 to jedno z najskuteczniejszych rozwiązań redukujących blizny atroficzne po trądziku. Jego działanie skupia się przede wszystkim na zagęszczeniu skóry i poprawie jej struktury. Badania naukowe potwierdzają wytworzenie nowych włókien elastynowych po wykonaniu procedury naświetlania. Nie zauważono różnicy w efektywności zabiegu wykonywanego w odstępach 1-miesięcznych i 3-miesięcznych. Analiza zabiegów przeprowadzonych w latach 2014-2020 wskazuje na większą skuteczność przy zastosowaniu wyższej energii. Wyniki badań oraz analizy wskazują na wysoką skuteczność i bezpieczeństwo laseroterapii frakcyjnej w leczeniu blizn zanikowych, dlatego serdecznie polecam tę technologię.
- Biopsy punch – badanie skóry, polegające na wycinku małego fragmentu skóry i poddaniu go dalszej analizie
- Źródło – https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1473-2165.2011.00587.x
- Głowica lasera frakcyjnego CO2 Lumenis UltraPulse, rozmiar punktu koagulacyjnego – 0,12mm
- Głowica lasera frakcyjnego CO2 Lumenis UltraPulse, rozmiar punktu koagulacyjnego – 1,3mm
Źródło:
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/lsm.22165
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jocd.14868