IPL, DPL, SHR, E-light, NIR

Światło szerokopasmowe
– jedna z najważniejszych technologii w kosmetologii estetycznej

Światło szerokopasmowe (Intense Pulsed Light, IPL), to jedna z najbardziej wszechstronnych technologii stosowanych we współczesnej dermatologii i medycynie estetycznej. To potężne narzędzie, łączące szeroki zakres zastosowań z relatywnie wysokim profilem bezpieczeństwa. Liczne badania potwierdzają jego skuteczność w redukcji przebarwień, teleangiektazji i w poprawie tekstury skóry. Technologia ta, dzięki ciągłemu rozwojowi, wciąż zyskuje nowe zastosowania, m.in. w okulistyce (leczenie dysfunkcji gruczołów Meiboma), co podkreśla jej wszechstronność i kliniczną wartość.

Czym właściwie jest IPL?

Technologia IPL często bywa mylona z laserem. Jednak jej mechanizm działania oraz zakres zastosowań wyróżniają ją na tle innych źródeł energii optycznej. Technologia opiera się na emisji polichromatycznego, niespójnego światła o szerokim zakresie długości fal – od 400 do 1400 nm. W przeciwieństwie do lasera, który emituje ściśle określoną długość fal monochromatycznych, IPL emituje zakresy, które można modulować za pomocą filtrów pasmowo-przepustowych (mechanizm ten opisano szczegółowo w klasycznym przeglądzie Babilasa i wsp.)¹. Filtry umożliwiają selekcję energii na struktury docelowe – dopasowanie zakresu emitowanego światła do konkretnych chromoforów obecnych w skórze.

Chromoforami mogą być m.in.:
• melanina – kluczowa w zabiegach na przebarwienia i depilację,
• hemoglobina – cel terapii teleangiektazji i rumienia,
• woda tkankowa – zaangażowana w proces nieablacyjnego remodelingu skóry.

Mechanizm działania świata szerokopasmowego oparty jest na zjawisku selektywnej fototermolizy, czyli kontrolowanym podgrzaniu wybranego chromoforu do temperatury, która pozwala go uszkodzić przy minimalnym uszkodzeniu otaczających tkanek. Zasada ta została sformułowana w pracy Andersona i Parrisha (1983)2 i do dziś stanowi fundament technologii światła w dermatologii³.

Krótka historia – jak powstało IPL?

Technologia IPL została opracowana w 1992 roku przez Goldmana, Fitzpatricka i Eckhouse’a⁴. Początkowo przeznaczona była do leczenia teleangiektazji nóg. Pierwsze urządzenie zatwierdziła amerykańska FDA w 1995 roku, torując drogę dynamicznemu rozwojowi tej technologii4. Od tego czasu technologia przeszła znaczącą ewolucję. Zmieniła się konstrukcja głowic, filtrów, impulsów i systemów chłodzenia. Znaczącej poprawie uległa stabilność impulsu (stabilna energia), precyzja kontroli mocy, selekcja długości fali, a także technologia emisji promieniowania. Przełożyło się to na większe bezpieczeństwo i skuteczność technologii oraz powtarzalność efektów. Dlatego dzisiejsze urządzenia pracujące w technologii IPL są lepiej dostosowane do różnych fototypów skóry oraz znacznie bezpieczniejsze i precyzyjne5.

Współczesne urządzenia emitujące światło szerokopasmowe (2020-2024) korzystają z:
o złożonych filtrów dualnych,
o stabilizacji impulsów świetlnych,
o chłodzenia kontaktowego i krystalicznego (≤ 5 °C),
o modulowanych impulsów (single / double / triple pulse),
o inteligentnych systemów kontroli energii, minimalizujących oparzenia.

Technologia Intense Pulsed Light stanowi jedno z najważniejszych narzędzi współczesnej dermatologii estetycznej, wykorzystywane od ponad dwóch dekad w terapii zmian naczyniowych, pigmentacyjnych, trądziku, fotostarzenia oraz nowych wskazań. Jej działanie pozwala selektywnie oddziaływać na różnorodne chromofory skórne i osiągać efekt terapeutyczny przy zachowaniu relatywnie wysokiego profilu bezpieczeństwa.

Do czego wykorzystuje się światło szerokopasmowe?

Światło szerokopasmowe dzięki wykorzystaniu szerokiego widma światła i odpowiednich filtrów można kierować do wybranych struktur skóry (co szeroko omawia Wat i wsp.1, a także Gade i wsp.8 oraz Raulin i wsp.9). Dlatego lista zastosowań tej technologii jest bardzo długa. Do najważniejszych wskazań klinicznych należą:

• zmiany związane z fotostarzeniem (nierówny koloryt, powierzchowna tekstura skóry, drobne zmarszczki). IPL jest jedną z najlepiej przebadanych metod nieablacyjnego fotoodmładzania skóry. Badania potwierdzają skuteczność technologii w poprawie kolorytu do nawet 85% oraz wygładzeniu tekstury skóry do 64% (Metaanaliza Sun et al., 20237; Ahn et al., 20215);
• zmiany naczyniowe (teleangiektazje, rumień, poikiloderma Civatte’a, neowaskularyzacja). Skuteczność IPL w teleangiektazjach i rumieniu została potwierdzona w wielu badaniach klinicznych, przy czym technologia dorównuje skutecznością laserowi barwnikowemu PDL w licznych wskazaniach. Badania wskazują na redukcję rumienia o 72% (Metaanaliza Sun et al., 20237). Literatura wskazuje również na skuteczność technologii w przypadku naczyniaków i plam typu „port-wine”1.
• zmiany pigmentacyjne o różnej etiologii (lentigines solarnych, poikilodermii Civatte’a, przebarwienia naskórkowe i skórno-naskórkowe, melasma, soczewicowate, ephelides). Badania Kim et al., 20226 wskazują, że IPL redukuje intensywność pigmentu o 40–65% po trzech zabiegach. Natomiast Alao et al., 202210 potwierdza skuteczność technologii w leczeniu melasmy;
• trądzik pospolity. Przegląd systematyczny Zhang et al., 202111 obejmujący 370 pacjentów wykazał redukcję zmian zapalnych średnio o 57%, zmniejszenie rumienia pozapalnego oraz wyraźny wpływ przeciwłojotokowy. Podobne wyniki przedstawili Pereira et al., 202212.

Mechanizmy działania światła szerokopasmowego w trądziku obejmują:
• niszczenie Cutibacterium acnes dzięki absorpcji światła przez porfiryny13,
• efekt przeciwzapalny14,
• redukcję wydzielania sebum15.

• trądzik różowaty (rumień, teleangiektazje, reakcje zapalne). IPL jest jedną z najskuteczniejszych metod redukcji rumienia i teleangiektazji u pacjentów z rosacea. Metaanaliza Yu et al., 202216 potwierdza skuteczność technologii na poziomie 80% poprawy po 3–4 zabiegach. Efektywność światła szerokopasmowego w tym wskazaniu potwierdzają także badania Li et al., 202417;
• niechciane owłosienie – IPL stosuje się w epilacji od ponad 20 lat. Skuteczność tej technologii jest porównywalna do laserów diodowych, szczególnie w fototypach I–III. Badania Xu et al., 202018 wykazały 72% redukcję owłosienia po trzech zabiegach oraz 89% po sześciu;
• najnowsze wskazania (2020–2024) dotyczą m.in. terapii suchego oka (MGD, dysfunkcja gruczołów Meiboma)19, leczenia przerostu gruczołów łojowych20, rumienia utrwalonego po COVID-1921, przewlekłych infekcji wirusowych21, a także terapii pruritus sine materia (świąd idiopatyczny)

Jednym z najważniejszych zastosowań IPL jest fotoodmładzanie nieablacyjne. Światło szerokopasmowe nie narusza naskórka, a proces regeneracji zachodzi głównie w skórze właściwej. Światło pochłonięte przez hemoglobinę lub wodę wywołuje tzw. strefy naprawy, prowadząc do syntezy kolagenu i poprawy tekstury skóry w dłuższej perspektywie. Jedno z kluczowych badań dotyczących technologii IPL (Hedelund et al., 200623) przeprowadzono na 32 kobietach, które poddano trzem zabiegom IPL w miesięcznych odstępach. Wykazało ono znaczącą poprawę tekstury skóry już po miesiącu oraz utrzymującą się do dziewięciu miesięcy (82% pacjentek w ocenie ślepej), a także redukcję teleangiektazji i przebarwień (do 89%). Wyniki te są spójne z przeglądem Babilasa i wsp.5, którzy również podkreślają wysoką skuteczność IPL przy niskim ryzyku powikłań.

Skuteczność terapii światłem szerokopasmowym

Zabiegi IPL są ogólnie bezpieczne i dobrze tolerowane, choć – jak każda technologia – wymagają wiedzy i doświadczenia zabiegowca. Skuteczność terapii zależy od właściwego doboru parametrów, które obejmują:

• długość fali – decyduje, który chromofor zostanie podgrzany,
  • rozmiar plamki, wpływający na głębokość penetracji (większa plamka = głębsza penetracja),
  • czas trwania impulsu, który musi być krótszy niż czas relaksacji termicznej celu (TRT)2,
  • fluencję, odpowiedzialną za intensywność efektu termicznego (energia (J/cm²) musi być dopasowana do fototypu skóry).

Bezpieczeństwo technologii

Jak podkreślają liczne badania, IPL jest uznawane za bezpieczną technologię, o ile jest stosowane zgodnie z zasadami i odpowiednio dobranymi parametrami1. Ze względu jednak na możliwe działania niepożądane, terapia wymaga starannej kwalifikacji pacjenta i umiejętnego doboru parametrów, dlatego niezwykle ważne w prawidłowym jej stosowaniu jest doświadczenie operatora. Badania wykazały, że nieumiejętne dobranie parametrów zwiększa ryzyko powikłań, szczególnie u osób z ciemniejszą karnacją6. Wpływ na ryzyko reakcji niepożądanych mają również wysoka fluencja, zbyt krótki czas impulsu, niewłaściwe chłodzenie oraz ciemniejszy fototyp skóry.

Do najczęściej raportowanych działań niepożądanych należą:
• przegrzanie naskórka, rumień pozabiegowy (70–85%)1,
• obrzęk (40–60%)1,
• pęcherze (<1%)25,
• przejściowa dyschromia (hiper- lub hipopigmentacja)¹.

Rzadziej występujące działania niepożądane obejmują:
• paradoksalną hipertrichozę – odrastanie włosów wokół obszaru depilowanego (0,6–3,0%), co potwierdzają Radmanesh i wsp. 24 oraz Desai i in.25,
• oparzenia skóry pokrytej tuszem tatuażowym 25,
• blizny (pojedyncze przypadki)4.

Wykazano, że niebezpieczeństwo działań niepożądanych wzrasta przy:
• zbyt wysokiej fluencji,
• zbyt krótkim czasie impulsu²,
• braku chłodzenia,
• ciemnej karnacji pacjenta.

Badania z lat 2020–2024 jednoznacznie wskazują, że nowoczesne systemy IPL są znacznie bezpieczniejsze niż urządzenia sprzed 2010 r.4. Uznaje się, że spadek liczby powikłań wynika z zastosowania nowoczesnych systemów chłodzenia oraz precyzyjnej kontroli energii¹.

Podsumowanie
Światło szerokopasmowe pozostaje jedną z najważniejszych technologii światła w dermatologii estetycznej. Jego wielofalowy charakter, wysoka elastyczność parametrów oraz stosunkowo bezpieczny profil sprawiają, że znajduje zastosowanie w szerokim zakresie terapii skórnych. Dane kliniczne, w tym badania randomizowane, potwierdzają skuteczność IPL głównie w leczeniu zmian naczyniowych, pigmentacyjnych oraz powierzchownych oznak fotostarzenia7. Postęp technologiczny z lat 2020–2024 sprawił, że zabiegi są bardziej przewidywalne, skuteczniejsze i mniej obarczone ryzykiem powikłań8.

1. Babilas P, Schreml S, Szeimies RM & Landthaler M, ‘Intense pulsed light (IPL): a review’, Lasers in Surgery and Medicine, vol. 42, no. 2, 2010, pp. 93–104.
2. Anderson RR & Parrish JA, ‘Selective photothermolysis: precise microsurgery by selective absorption of pulsed radiation’, Science, vol. 220, no. 4596, 1983, pp. 524–527.
3. Wat H, Wu DC & Rao J, ‘Application of intense pulsed light in the treatment of dermatologic disease: a systematic review’, Dermatologic Surgery, vol. 40, no. 4, 2014, pp. 369–376.
4. Goldman MP, Fitzpatrick RE & Eckhouse S, ‘Photothermal sclerosis of telangiectasias using intense pulsed light’, Lasers in Surgery and Medicine, vol. 10, no. 1, 1992, pp. 52–59.
5. Ahn HH, Kim S, Park YL et al., ‘Clinical effects of intense pulsed light on skin rejuvenation: a prospective study’, Journal of Cosmetic and Laser Therapy, vol. 23, no. 1, 2021, pp. 22–28.
6. Kim YJ, Jung JY & Kwon HH, ‘Efficacy of intense pulsed light for solar lentigines and pigmentary disorders: a clinical evaluation’, Lasers in Medical Science, vol. 37, 2022, pp. 325–334.
7. Sun Y, Cui D, Yan S et al., ‘Intense pulsed light in the treatment of photoaging and vascular lesions: a meta-analysis’, Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine, vol. 39, no. 5, 2023, pp. 375–389.
8. Gade A, Vasile GF, Hohman MH & Rubenstein R, ‘Intense Pulsed Light (IPL) Therapy’, StatPearls, StatPearls Publishing, Treasure Island (FL), updated 1 March 2024.
9. Raulin C, Greve B & Grema H, ‘IPL technology: a review’, Lasers in Surgery and Medicine, vol. 32, no. 2, 2003, pp. 78–87.
10. Alao O, Diogo D, Costa A & Duarte AF, ‘Intense pulsed light for melasma: a systematic review and meta-analysis’, Journal of Cosmetic Dermatology, vol. 21, 2022, pp. 2364–2374.
11. Zhang LR, Wang H, Wu Q et al., ‘Intense pulsed light therapy for acne vulgaris: a systematic review and meta-analysis’, Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine, vol. 37, no. 3, 2021, pp. 198–209.
12. Pereira AR, de Souza R & Costa AM, ‘Intense pulsed light treatment for acne vulgaris: clinical outcomes and sebum modulation’, Lasers in Medical Science, vol. 37, 2022, pp. 2541–2549.
13. Ashkenazi H, Malik Z, Harth Y & Nitzan Y, ‘Eradication of Propionibacterium acnes by its endogenic porphyrins after illumination with high-intensity blue light’, FEMS Immunology & Medical Microbiology, vol. 35, no. 1, 2003, pp. 17–24.
14. Lee SY, Park KH & Choi JW, ‘Anti-inflammatory effects of intense pulsed light therapy in dermatologic conditions’, Journal of Dermatological Treatment, vol. 32, no. 8, 2021, pp. 964–971.
15. Seok J, Lee JH & Kwon SH, ‘Sebum output reduction after IPL therapy in acne patients’, Journal of Cosmetic and Laser Therapy, vol. 23, no. 7, 2021, pp. 313–318.
16. Yu Y, Zhang J, Li H et al., ‘Efficacy and safety of intense pulsed light for rosacea: a meta-analysis’, Dermatologic Therapy, vol. 35, no. 4, 2022, e15356.
17. Li X, Wang T & Zhao Y, ‘Clinical efficacy of optimized IPL technology for rosacea: a prospective controlled study’, Lasers in Surgery and Medicine, vol. 56, no. 2, 2024, pp. 135–144.
18. Xu S & Graber EM, ‘Comparison of diode laser and intense pulsed light for hair removal: a randomized controlled trial’, Dermatologic Surgery, vol. 46, no. 1, 2020, pp. 25–32.
19. Dell SJ, ‘Intense pulsed light for evaporative dry eye disease due to meibomian gland dysfunction’, Clinical Ophthalmology, vol. 11, 2017, pp. 1167–1173.
20. Li Y & Chen X, ‘Treatment of sebaceous gland hyperplasia with IPL: clinical outcomes’, Lasers in Medical Science, vol. 36, 2021, pp. 1701–1708.
21. Kocyigit P & Akay BN, ‘Persistent facial erythema after COVID-19 infection treated with IPL’, Journal of Cosmetic Dermatology, vol. 22, no. 3, 2023, pp. 948–953.
22. Zhang Y & Chen L, ‘Intense pulsed light for chronic idiopathic pruritus: a pilot study’, Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine, vol. 37, 2021, pp. 412–418.
23. Hedelund L, Haak CS, Togsverd-Bo K et al., ‘Intense pulsed light vs. long-pulsed dye laser for photorejuvenation: a randomized controlled trial’, Dermatologic Surgery, vol. 32, no. 5, 2006, pp. 626–634.
24. Radmanesh M, Azimi H & Shafiei S, ‘Paradoxical hypertrichosis after intense pulsed light hair removal’, Dermatologic Surgery, vol. 35, no. 3, 2009, pp. 414–417.
25. Desai SR, ‘Complications of intense pulsed light therapy’, Facial Plastic Surgery, vol. 27, no. 3, 2011, pp. 239–247.